Rakowice są znane mieszkańcom Krakowa, lecz większości kojarzą z cmentarzem Rakowickim i ul. Rakowicką. W rzeczywistości ta dawna wieś podkrakowska nie ma z nimi nic wspólnego. Rakowice to dawna wieś lokowana na prawie niemieckim, do której należały przysiółki Wieczysta, Wygoda, Radość i Pod Krzyżem. Nazwa wsi nie pochodzi od raków żyjących w płynących przez nią Sudole Dominikańskim i Młynówce, ale od osoby o nazwisku Rak, Rac lub Racz, która pierwsza się tu osiedliła.
Pierwsza wzmianka na jej temat pojawia się w dokumencie z 1244 r. znajdującym się obecnie w Archiwum Cystersów w Mogile, w którym biskup krakowski Jan Prandota nadaje cystersom z Mogiły dziesięcinę z Czyżyn. Podlegała ona wówczas parafii św. Mikołaja.
Od końca XIII w. do 1795 r. była to wieś królewska należącą do wielkorządców. Od XVI w. dzierżawcami wsi byli m. in. An-drzej Kościelecki, Justus Ludwik Decjusz i G. IMnffye. W XV w. na jej terenie powstał królewski młyn, dwór i folwark, w którym uprawiano płody rolne i hodowano zwierzęta na potrzeby dworu królewskiego. W północnej jej części, położonej wyżej i lepiej nasłonecznionej, zlokalizowane były pola uprawne, zaś na południu na podmokłych terenach - łąki i pastwiska. We wsi znajdowały się liczne stawy i sadzawki, m in. w miejscu obecnego „Orlika" przy Szkole Podstawowej nr 64 oraz na osiedlu przy ul. Mieczysława Pszona. Dwór i folwark królewski położone były w miejscu będącym aktualnie własnością pijarów pomiędzy obecnymi ulicami Mirosława Dzielskiego, Akacjową i Księży Pijarów. Budynek dworu był kryty gontem, a jego zdobienia wykonał Bartłomiej Berrecci, autor renesansowej rozbudowy Wawelu. Znajdujący się we wsi młyn kilkukrotnie zmieniał swoją siedzibę. Początkowo zlokalizowany był w rejonie obecnych bloków przy ul. Młyńskiej Bocznej, a ostatecznie został przeniesiony w okolicę obecnego ronda Młyńskiego, gdzie znajdował się do momentu jego wysadzenia w 1976 r. Na potrzeby zasilania jego urządzeń wykopano sztuczny kanał - Młynówkę, który doprowadzał wodę z Sudołu Dominikańskiego. Wieś, podobnie jak Prądnik Czerwony, ucierpiała w wyniku walk w 1587 r. i podczas potopu szwedzkiego.
Podczas pierwszego z tych najazdów związanego z oblężeniem Krakowa przez wojska arcyksięcia Maksymiliana Habsburga, który mieszkał w rakowickim dworze przez kilka dni, ważyły się tu losy Europy, czego dowodem są napisane przez niego w tym miejscu listy. Z tego okresu pochodzi najstarszy wizerunek Rakowic z ryciny Adolfa Lautensacka przedstawiającej oblężenia Krakowa przez wojska arcyksięcia. Po zniszczeniu folwarku podczas potopu szwedzkiego odbudował go krakowski mieszczanin J. Karchutowicz. Dwór po kolejnej odbudowie przypominał raczej chatę bogatego chłopa i był kryty strzechą.
W latach 1738-1744 został on przebudowany przez wielkorządcę S. A. Jaszewskiego, który również wzniósł nowy młyn.
W II poi. XVIII w. wieś liczyła 25 domów i ponad 150 mieszkańców, a sto lat później - ok. 40 domów i 370 mieszkańców. Podczas rozbiorów folwark stał się własnością państwa austriackiego, w XIX w. został wydzierżawiony, a następnie sprzedany prywatnym właścicielom. W 1865 r. na pograniczu Rakowic i Czyżyn, w rejonie skrzyżowania obecnej ul. Mariana Markowskiego i al. Jana Pawła II, został wzniesiony fort reditowy nr 15 „Pszorna", będący pierwszą budowlą betonową na terenie monarchii austro-węgierskiej. W 1874 r. właścicielem folwarku rakowickiego został Antoni Rozmanita, który na jego terenie wybudował fabrykę cykorii.
W 1880 r. w rejonie obecnych ulic Ułanów i Akacjowej postały koszary kawaleryjskie, gdzie stacjonowały szwadrony I Galicyjskiego Pułku Ułanów gen. Rudolfa von Brudermanna, a w okresie dwudziestolecia międzywojennego 8. Pułk Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego, który zapisał chlubną kartę podczas wojny polsko-bolszewickiej, przyczyniając się m. in. do rozbicia armii konnej Siemiona Budionnego w bitwie pod Komarowem. Ułani przebywali w Rakowicach do marca 1939 r.
W 1889 r. krakowski ogrodnik Ludwik Freege zakupił 20 mor-gów ziemi w Rakowicach, na których założył szkółkę drzew owocowych i ozdobnych oraz hodowlę nasion kwiatowych.
W 1892 r. tereny przylegające od północy do rakowickich koszar stały się polem wzlotów balonów obserwacyjnych fortecznego oddziału balonowego przy 2 Regimencie Artylerii Fortecznej hrabiego Von Beschi. Jego zadaniem było obser-wowanie ruchów nieprzyjaciela nacierającego na Kraków i kierowanie ostrzałem artyleryj-skim prowadzonym z Twierdzy Kraków. Lokalizacja obiektów wojskowych we wsi przyczyniła się do rozwoju infrastruktury i usług. Dzięki sprzedaży gruntów na potrzeby wojska mieszkańcy Rakowic wybudowali solidne murowane domy i kamienice w miejsce drewnianych chałup. Dzięki temu rozbudowano obecną ul. Ułanów, umożliwiając bezpo-średnio połączenie Rakowic z traktem sandomierskim, biegnącym wzdłuż obecnych al. Jana Pawła II i ul. Mogilskiej, zapewniającym dojazd do Krakowa.
Wieś w 1899 r. zyskała dostęp do linii kolejowej, tzw. Kocmyrzówki, przebiegającej przez rakowicki przysiółek Wieczysta, która funkcjonowała do 1970 r. Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w 50 budynkach w Rakowicach na obszarze 245 hektarów mieszkało 1014 osób, z czego 990 (97,6 proc.) było katolikami, 23 (2,3 proc.) wyznawcami judaizmu, a 1 (0,1 proc.) gre-kokatolikiem, 525 (51,8 proc.) było polsko-, 467 (46,1 proc.) niemiecko-, 2 (0,2 proc.) ru-sko- (ukraińsko-), a 11 (1,1 proc.) innojęzycznymi. W 1909 r. Honorata Jachimska, córka Antoniego Rozmanity, sprzedała rakowicki majątek Zakonowi Ojców Pijarów, którzyw miej-scu dawnej fabryki cykorii wybudowali w 1911 r. przy obecnej ul. Mirosława Dzielskiego kaplicę według projektu Jana Sasa-Zubrzyckiego, gdzie odprawiali nabożeństwa dla miesz-kańców wsi.
W 1912 r. władze austriackie wykupiły grunty dominikańskie leżące na wschód od koszar i urządziły tam tzw. pole wzlotów, jedno z pierwszych lotnisk w Europie, dla formowanych oddziałów lotniczych.
W 1913 r. pijarzy otwarli w Rakowicach Zakład Naukowo-Wychowawczy dla Chłopców przy obecnej ul. Akacjowej. W czasie I wojny światowej budynek szkoły został zarekwirowany przez wojska austriackie, które urządziły w nim szpital. W 1915 r. ruszyła rozbudowa lotniska rakowickiego. W latach 1916-1917 wzniesiono zespół koszar lotniczych przy obecnej ul. Akacjowej według projektu Karla Theisza przy współudziale Tadeusza Stryjeńskiego i Franciszka Mączyńskiego, w którym wykorzystano przedwojenną koncepcję „Ogrodu dla lotników", bazującej na projektach autorstwa Paula Very.
W 1917 r. lotnisko stało się punktem etapowym pierwszej w Europie regularnej pocztowej linii lotniczej z Wiednia do Kijowa i Odessy. 31 października 1918 r. lotnisko przejęli przedstawiciele Polskiej Komisji Likwidacyjnej, a dowódca stacjonującej w Rakowicach 10. Zapasowej Eskadry Lotniczej kpt. Roman Florer pomógł zabezpieczyć mienie, które w całości zostało wykorzystane przy tworzeniu polskiego lotnictwa. Po odzyskaniu niepodległości pijarzy odzyskali budynek szkoły w Rakowicach, zaś na terenie lotniska utworzono pierwszą polską jednostkę bojową tzw. Eskadryllę Lotniczą, przemianowaną później na 1. Eskadrę.
W 1921 r. sformowano w Rakowicach 2. Pułk Lotniczy. W czasie wojny polsko-bolszewickiej na lotnisku działała 1. Niższa Szkoła Pilotów, której absolwentem był m. in. pisarz Janusz Meissner. W okresie międzywojennym nastąpiła roz-budowa lotniska w stronę Czyżyn, dzięki czemu stało się ono drugim co do wielkości lot-niskiem w Polsce. Działały tu również lotnicze warsztaty remontowe.
W 1920 r. Rakowi-czanie zakupili od hrabiego Antoniego Potockiego parcelę przy ul. Głównej (obecnej ul. Pilotów) pod budowę szkoły powszechnej, którą otwarto w 1924 r. 18 lipca 1923 r. otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków - krakowski port lotniczy, oferującą loty do Warszawy, a stamtąd do innych miast. Jej pierwsza siedziba mieściła się w wagonach kolejowych w re-jonie ul. Akacjowej. Niecałą dekadę później na potrzeby lotniska wybudowano hangar w Czyżynach przy obecnej ul. Izydora Stella-Sawickiego. W okresie międzywojennym na terenie Rakowic zaczęła rozwijać się zabudowa willowa. Działał tu również Klub Sportowy Rakowiczanka, na którego boisku w rejonie obecnego ronda Młyńskiego podczas II wojny światowej rozgrywane były nielegalne mistrzostwa Krakowa w piłce nożnej.
W 1925 r. przy kaplicy pijarów ustawiono figurę Matki Bożej, którą Niemcy zniszczyli podczas okupacji. Po wojnie została wykonana jej replika. W 1928 r. w rejonie obecnego ronda Młyńskiego, gdzie w przeszłości znajdowało się centrum wsi, personel 2. Pułku Lotniczego podczas prac melioracyjnych wykopał tzw. rycerza z Rakowic - uzbrojonego jeźdźca, który utonął w płynącej przez Rakowice Młynówce na przełomie XIV/XV w.
W 1929 r. linia autobusowa nr 14 Krakowskiej Miejskiej Kolei Elektrycznej skomunikowała wieś z Krakowem. 1 września 1939 r. Luftwaffe zbombardowała lotnisko. W czasie II wojny światowej budynki rakowickich szkół i lotnisko zajeli Niemcy.
W 1941 r. lotnisko było jedną z baz lotniczych biorących udział w inwazji na ZSRR. W tym samym roku wieś została przyłączona do Krakowa jako Dzielnica katastralna XLIII Rakowice. Podczas II wojny światowej Niemcy rozbudowali lotnisko i wybudowali betonowy pas startowy.
W latach 1942-1944 przy lotnisku istniał obóz pracy, będący od 1943 r. filią obozu w Płaszowie. Przebywało w nim 160 więźniów żydowskich, wykonujących pracę na terenie lotniska. W styczniu 1945 r. wycofujący się Niemcy zniszczyli lotnisko i spalili budynek szkoły pijarskiej. Po odbudowie został on w 1951 r. przejęty przez wojsko, a pijarzy odzyskali go dopiero w 1990 r. 8 września 1948 r. ks. kard. Adam Stefan Sapieha erygował w Rakowicach parafię Najświętszego Imienia Maryi, której proboszczem został pijar o. Roman Stawinoga.
W 1953 r. w związku z rozbudową Nowej Huty rozpoczęto likwidację lotniska, która trwała 10 lat.
W latach 1961-1967 w. na terenie pomiędzy obecnymi ulicami Fiołkową, Ułanów, Ugorek i Meissnera zbudowano na wzór szwedzki os. Ugorek zaprojektowane przez zespół pod kierunkiem Andrzeja Radnickiego, które w 2012 r. zakwalifikowano do pilotażowego programu rehabilitacji krakowskich osiedli. Po zamknięciu lotniska w 1964 r. utworzono Muzeum Lotnictwa i Astronautyki (obecnie: Muzeum Lotnictwa Polskiego). Obecnie tradycje i dziedzictwo lotnicze tego miejsca kultywuje ta placówka oraz organizowany przez nie Małopolski Piknik Lotniczy. Lotnisko obecnie ma status lądowiska, z którego operacje lotnicze wykonywane są okazjonalnie. Korzystają z niego głównie śmigłowce policyjne i ratownicze.
W tym samym roku w związku ze wzrostem liczby mieszkańców pijarzy rozpoczęli rozbudowę kościoła. Ostatnim etapem powiększania bryły świątyni w latach 1968-71 była budowa jej podwyższonej części nad ołtarzem. Powstała ona kosztem budynku obecnego seminarium pijarskiego, który częściowo zostałwyburzony. W 1971 r. kościół został poświęcony przez ks. kard. Karola Wojtyłę, a w 1977 r. zyskał on nowy wystrój według projektu Macieja Bejcy.
W 1970 r. przy ul. Seniorów Lotnictwa rozpoczęła działalność Szkoła Podstawowa nr 128 im. płk. pil. Stanisława Skarżyńskiego, która po-wstała w ramach akcji „Tysiąc szkół na tysiąclecie Państwa Polskiego".
W 1977 r. Szkoła Podstawowa nr 64 im. Tadeusza Kościuszki przeniosła się do nowego budynku przy ul. Sadzawki. W 1990 r. swój dom zakonny, pierwszy na ziemiach polskich, utworzyło w Rakowicach Zgromadzenie Sióstr Pijarek.
W 1991 r. po podziale Spółdzielni Mieszkaniowej „Wspólnota" na kilka mniejszych spółdzielni w Rakowicach rozpoczęły działalność Spółdzielnia Mieszkaniowa „Ugorek" i Spółdzielnia Mieszkaniowa „Budynki Rozproszone" (obecnie: Spółdzielnia Mieszkaniowa „Centrum"). W tym samym roku na Ugorku przy ul. Seniorów Lotnictwa rozpoczęło działalność XXIII Liceum Ogólnokształcące im. płk. pil. Stanisława Skarżyńskiego. Po zamknięciu lotniska gospodarzami koszar rakowickich stały się wojska powietrznodesantowe.
Od 1999 r. w koszarach przy ul. Ułanów stacjonuje 6. Batalion Dowodzenia im. gen. broni Józefa Kuropieski, wchodzący w skład 6. Brygady Powietrzno-Desantowej im. gen. Stanisława F. Sosabowskiego. Z zachowanych obiektów wojskowych oprócz koszar przy ul. Ułanów i ruin hangarów 2. Pułku Lotniczego przy ul. płk. Władysława Gnysia warto zwrócić uwagę na zachowany budynek kancelarii lotniska, w którym obecnie mieści się Akacjowy Dwór, i hangar typu Wiener-Neustadt z I wojny światowej na terenie wojskowym, ale widoczny z ul. Ernesta Cieślewskiego.
W 2010 r. otwarto nowy Gmach Główny Muzeum Lotnictwa Polskiego. W 2011 r. przy Szkole Pod-stawowej nr 64 im. Tadeusza Kościuszki przy ul. Sadzawki otwarto kompleks sportowy w ramach programu „Moje Boisko Orlik 2012".
W 2012 r. Ugorek został zakwalifikowany do pilotażowego programu rehabilitacji krakowskich osiedli. W ramach działań związanych z jego rewitalizacją społeczną na osiedlu w 2012 r. zorganizowano warsztaty Future City Game - Gra Miasto Przyszłości, a rok później projekt Active Citizens - Aktywna Społeczność. Od 2013 r. w ramach projektu „Pora na aktywność" Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na jego terenie funkcjonuje Program Aktywności Lokalnej „Ugorek".
W 2016 r. podczas Światowych Dni Młodzieży na dawnym pasie startowym lotniska stacjonowały śmigłowce wojskowe. Od września 2017 r. do lutego 2018 r. w Domu Zwierzynieckim Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (obecnie Muzeum Krakowa) prezentowano wystawę „Zwierzyniec zaprasza: Rakowice" przygotowaną przez Mateusza Niemca przy współpracy ze społecznością rakowicką, organizacjami tam działającymi i Radą Dzielnicy III Prądnik Czerwony.
W 2018 r. został konsekrowany kościół Rakowicki po trwającej od 2015 r. zmianie wystroju świątyni zaprojektowanej przez Małgorzatę Toborowicz.